Euritmietherapie

Autonomie versterken en innerlijke gewaarwording verbeteren

Een van de redenen om zelf Buteyko therapeut te willen worden na het volgen van een cursus was dat het helemaal aansloot bij wat ik op dat moment al jaren deed: door oefening de balans herstellen en versterken, zodat gezondheidsklachten verminderden en soms zelfs verdwenen. 

Deze therapie, euritmietherapie, een uit de antroposofie voortgekomen bewegingstherapie, gaat ervan uit dat de manier waarop we bewegen een afspiegeling is van onze innerlijke gesteldheid. En dat niet alleen bij psychische klachten, maar ook bij lichamelijk klachten zoals hartritme stoornissen en vermoeidheidsklachten. De werkzaamheid van de therapie berust op het reversibiliteitsprincipe: als de innerlijke gesteldheid aanleiding is voor het ontstaan van gezondheidsklachten, moet het mogelijk zijn om dat proces om te draaien. Dat principe, dat in de reguliere gezondheidszorg zo goed als onbekend is, hanteren we ook bij de Buteyko methode: als de ademhaling verstoord is geraakt door stress of andere invloeden, moet het mogelijk zijn om door het beoefenen van een juiste ademhaling de oorzaak van die verstoring te behandelen. In het geval van de euritmietherapie betekent het: bewegingen maken die anders zijn dan we gewend zijn en daardoor corrigerend inwerken op de innerlijk gesteldheid. 

Een voorbeeld: wanneer er sprake is van hartritme stoornissen, is er vaak sprake van interne spanning die het onmogelijk maakt zich in het dagelijks leven vrij te kunnen uiten. Alsof er een stolp over het gevoelsleven is gezet. Dat wordt zichtbaar in hoe iemand beweegt. Door gebaren te maken die de ruimte als het ware vergroten kunnen de klachten verminderen of in veel gevallen zelfs helemaal verdwijnen.

Bij chronische vermoeidheid zien we een andere dynamiek. Daar is óf sprake van het onvoldoende uitdrukking kunnen geven aan wie we werkelijk zijn (iets dat men zich vaak niet bewust is), óf van een teveel aan mentale activiteit (‘in je hoofd leven’), waardoor de verbinding met het lichaam, en daardoor de gezondheid, ondermijnd wordt. In het eerste geval is er naast vermoeidheid vaak ook sprake van depressieve gevoelens en onzekerheid, in het tweede geval van burn-out klachten en soms zelfs totale uitputting. De bewegingstherapie is daarom zeer verschillend: in het eerste geval zullen bewegingen worden geoefend waarbij we ons moeten laten ‘gelden’, in het tweede geval zullen bewegingen worden gedaan die de verbinding met en het gevoel voor het eigen lichaam versterken.  

Deze twee verschillende benaderingen zijn de twee behandelrichtingen die we in de euritmietherapie kennen. Wanneer het belangrijk is dat iemand zichzelf sterker leert beleven als een autonoom wezen gaat het om het versterken van de expressie, om grenzen leren aangeven en zichzelf doelen te kunnen stellen. In het andere geval gaat het om het versterken van de innerlijke gewaarwording, om het beter leren aanvoelen wat op een bepaald moment nodig is, om wat de werkelijke behoeftes zijn. 

Een belangrijk middel om dat laatste te bereiken is te streven naar ‘volle moeheid’ in het bewegen. Met volle moeheid bedoel ik de moeheid die je kunt ervaren nadat je een poos in de tuin hebt gewerkt. Die moeheid is nooit echt onaangenaam, omdat je er ook een bepaalde weldaad in kan ervaren. Je beleeft naast, of eigenlijk in die vermoeidheid, namelijk ook opbouwkrachten en revitalisering! De ‘volle moeheid’ staat in contrast met wat ik ‘platte’ moeheid noem, vermoeidheid waarbij je geen opbouwkrachten beleeft, en waarbij uitrusten of langer slapen daarom niet helpen.

Autonomie versterken en innerlijke gewaarwording verbeteren, om die twee benaderingen gaat het dus. Voor diegenen die fysiologisch onderlegd zijn: in het eerste geval is er sprake van  reductieve stress (het hout dat je in de kachel hebt gestopt wil maar niet goed branden), in het tweede geval van oxidatieve stress (er heeft zich zoveel as in de kachel opgehoopt dat de kachel niet meer ‘trekt’ en de verbranding daardoor sterk wordt bemoeilijkt). 

Download de PDF ‘Euritmiethearpie helpt‘ van Johannes Treuren, met een voorwoord van voormalig huisarts Karel Freeve.